Bibliotheekcongres Informatie aan ZOO

Elke 2 jaar organiseert de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief en Documentatie (VVBAD) een 2-daags congres. Dit jaar was gekozen voor Antwerpen in plaats van Oostende (Informatie aan Zee) wat normaliter de plaats van het congres is. Ook is dit jaar samen met de KNVI de organisatie opgepakt. Dit leidde er toe dat er naast de vele Vlaamse vakgenoten ook Nederlandse deelnemers aanwezig waren. 

Er was een groot aanbod dat tot enige keuzestress leidde. Thema’s waren onder meer AI (bibliotheek, erfgoed, archief), bibliotheek als plek voor samenkomsten en activiteiten voor de doelgroepen, Open access & science.

Een van de key notes werd verzorgd door Guido Thys, een inspirerende spreker die in vlot tempo de AI hype besprak en op geheel eigen wijze het publiek voorhield dat er toch echt iets moest gebeuren in toepassingen van AI in ons vakgebied. We zitten volgens hem nu vooral nog in de fase van (het verkennen van) mogelijkheden. Om niet de boot naar de toekomst te missen moeten we als informatieprofessionals onze comfortzone oprekken door vragen te (blijven) stellen en de potentie van nieuwe ontwikkelingen te ontdekken en te gebruiken. 

Martijn Kleppe, plaatsvervangende directeur van de KB hield een boeiend betoog over de ontwikkeling in de rol van bibliotheken: van zoeken naar publicaties, zoeken in publicaties, naar interacteren met publicaties. Martin sprak verder over boekbots  en de ambities in collectie ontwikkeling: meer digitaal ten koste van fysieke collecties. Doel is om in 2030 een Open Science Platform te verwezenlijken. 

Andere sprekers bespraken de voor- en nadelen van AI. Je kunt weliswaar meer doen in minder tijd door gebruik te maken van AI tools, maar er is ook een grens aan de complexiteit die in je hoofd ontstaat als gevolg daarvan. Het belang van goede business cases werd meermaals benadrukt, evenals de waarschuwing dat je niet eeuwig kan blijven experimenteren met AI tools. Er moet op den duur wel meerwaarde zijn door gebruik van AI tools in het primaire proces en de organisatie. Adviezen hierbij: ga niet mee met alle tools, begin klein en concreet en maak je informatie- en data huishouding eerst op orde. Anders heb je weinig aan de tools. Een tekort aan goede tools en betrouwbare taalmodellen is sowieso een potentieel gevaar. De Informatieprofessional kan helpen door goede en betrouwbare bronnen hiervoor te selecteren,  te duiden en de verbinding te leggen.

Een interessante lezing betrof die over AI en auteursrechten. De vraag was in hoeverre en wanneer er sprake is van schending van het auteursrecht bij training van de tools, bij het maken van prompts en hoe dit zit met auteursrechten van de tools zelf. Met boeiende voorbeelden werden specifieke cases behandeld. 

In open acces dienstverlening zie je de processen van verwerving, ontsluiting en ‘lenen’ terug, maar dan wezenlijk anders dan we gewend waren. De vraag is wat de rol van de wetenschappelijke bibliotheek zoals we die kennen nog is. Met name de fysieke collectie krijgt vaak meer een bewaarfunctie dan nu (erfgoedbibliotheek). Daarentegen wordt de bibliotheek meer een leercentrum met toegang tot digitaal materiaal, een expertisecentrum en een platform voor onderzoek. Dit leidt ertoe dat er vaker en meer geïnvesteerd wordt in open access “collectie” dan in gedrukte materialen. Je dienstverlening moet hierin mee bijvoorbeeld door de diverse publicatiemogelijkheden in open access voor het voetlicht te brengen bij je gebruikers.

Tot slot bezocht ik 2 lezingen over bibliotheekdata en statistieken. In België benchmarken bibliotheken (openbare) net als in Nederland, wat vergelijkbare uitdagingen en inzichten met zich meebrengt. 
De beurs nodigde uit tot nog meer inspiratie en kennis. Een app om elkaar te ontmoeten leidde tot interessante ontmoetingen.
 
Alle informatie staat op de website van de VVBAD